CV hazırlarken dikkat etmeniz gerekenler

Doğru CV, iş arama sürecinin belki de en kritik parçası. Ne kadar iyi bir aday olursanız olun, CV'niz sizi doğru şekilde anlatmıyorsa görüşmeye bile çağrılmıyorsunuz. Bu yazıda CV hazırlarken dikkat etmeniz gereken noktaları, gördüğüm ve onlarca İK ve işe alımcıya sorup/kurslar izleyip öğrendiğim kadarıyla sizinle paylaşmak istedim.

Başlık ve iletişim bilgileri

CV'nin en üstünde net bir başlık olmalı: adınız, soyadınız, telefon numaranız, mail adresiniz, bulunduğunuz şehir (tam adres gerekmiyor) ve varsa LinkedIn/GitHub/portfolyo linkleriniz. Bu bilgiler kolayca bulunabilir olmalı, çünkü İK sizinle iletişime geçmek istediğinde ilk baktığı yer burası.

Yazılım alanına başvuruyorsanız GitHub linkinizi mutlaka ekleyin. Tasarım gibi görsel bir alandaysanız portfolyo linki de aynı şekilde önemli. Mail adresinizin sade ve profesyonel olmasına dikkat edin; coolgamer2003@... gibi bir adresle başvurmak istemezsiniz. Aynı şekilde LinkedIn dahil tüm profil linklerinizin de linkedin.com/in/akdas12-dsfklsd-14sdflsfksda gibi karmaşık bir adres yerine linkedin.com/in/ahmet-demir tarzında sade olması gerekir. LinkedIn için nasıl değiştireceğinize LinkedIn Yardım sayfasından bakabilirsiniz.

Burada ikon kullanmamanızı öneririm. Örneğin LinkedIn adresinizin soluna güzel göründüğü için LinkedIn ikonu koyuyor olabilirsiniz, fakat ATS sistemlerinde problem yaratabiliyor. Linki düzgün, ayırt edilebilir hâlde yazmak önemli. Tıklanabilir/tıklanamaz link koyma konusunda da farklı fikirleri destekleyen insanlar gördüm; ben tıklanamaz ya da sade linklerin ATS için de görüntü olarak da daha iyi olduğunu düşünüyorum.

ATS'den geçecek bir CV'ye ihtiyacınız var

Öncelikle ATS nedir, kısaca değinelim: Applicant Tracking System, yani şirketlerin başvuruları otomatik olarak taradığı ve filtrelediği sistem. CV'niz insana ulaşmadan önce bu sistemden geçmek zorunda. Bir sistem sizin CV'nizi PDF'ten yazıya çeviriyor ve sonrasında istenen filtreler uygulanıyor. Dolayısıyla hem PDF'ten yazıya çevrilme kısmında sorun yaşamamalı hem de filtrelerden geçebilmelisiniz ki işe alım yapan kişi sizin CV'nizi görebilsin.

İlk önemli nokta, PDF'ten yazıya çevrilmesi kısmında sorun yaşamamak istiyorsanız CV'nizi internetteki havalı görünen sitelerden ya da Canva gibi karmaşık katmanlı araçlardan değil; Word veya LaTeX gibi standart formatlarla hazırlamalısınız. Word'den doğrudan PDF'e dönüştürülen dosyaları ATS sistemleri çok daha kolay okuyor ve algılıyor.

İkinci noktaysa filtrelerden geçebilmeniz, yani aranan role uyumluluğunuz. Bunun için başvurduğunuz role uygun düzenlemeler yapmalısınız. Örneğin bir pozisyon belirli bir teknik yeterlilik istiyorsa, ATS sisteminde de büyük ihtimalle o anahtar kelime aranıyordur. Rol Excel bilgisi bekliyorsa ve CV'nizde "Excel" kelimesi geçmiyorsa, filtrelerden geçmeniz çok zor.

Bu iki ihtiyacı hızlı ve sürdürülebilir çözebilmek için elinizde belirli bir formatta, sürekli güncelleyebildiğiniz bir "ana CV" olmalı. Başvurduğunuz rollere göre bu ana şablonu özelleştirebilirsiniz.

Temiz bir sayfa yapısı için dikkat edilmesi gerekenler:

• Tutarlı biçimlendirme: Bir deneyiminizi 13 punto, diğerini 14 puntoyla yazmamalısınız. Satır aralıkları, boşluklar, başlık stilleri; hepsi CV boyunca tutarlı olmalı. En kolayı, standardı zaten ayarlanmış bir şablon seçip onu kendinize göre düzenlemek. Bu hem ATS için, hem de göze hitap etmesi için önemli.
• Fotoğraf ve grafikler: CV'ye fotoğraf ekliyorsanız tek ama tek bir tane, o da sizin kendi fotoğrafınız olmalı. Şekiller, ikonlar gibi ek fotoğraflar eklediğinizde sistemler fotoğrafınızı almaya çalışırken bu şekilleri fotoğrafınız olarak algılayabiliyor. Fotoğraf ekleme detaylarına aşağıda ayrıca değineceğim.

İyi bir başlangıç noktası arıyorsanız, Microsoft'un ATS uyumlu CV şablonları sayfasına göz atabilirsiniz.

Neyi nereye, hangi sırayla koyacağız

Eğitim mi tecrübe mi üstte olmalı? Yeni mezun sürecindeyseniz, tecrübenizden bağımsız olarak eğitim kısmı üstte görünmeli. Tecrübeniz arttıkça tecrübe kısmını üste alabilirsiniz.

• Kronoloji: Ters kronolojik sırayla, en son biteni en başa gelecek şekilde sıralayın.
• Özet kısmı: Bu da farklı görüşler gördüğüm bir konu. Benim önerim, birkaç kısa cümleyle kim olduğunuzu ve deneyimlerinizi özetlemeniz. CV'de zaten geçen şeyleri satırlarca tekrar etmenize gerek yok; ne yaptığınızı, hangi konularda deneyimli olduğunuzu maksimum 2-3 satırda hızlıca okutabilecek bir alan olarak düşünün. Başvurduğunuz ilanla önceki deneyimleriniz birebir eşleşiyorsa özet eklemenize gerek olmayabilir; zaten tecrübenize baktıklarında göreceklerdir.

İlanla deneyimleriniz tam eşleşmiyor ama o alana geçmek istiyorsanız, özeti mutlaka ekleyin ve bunu bir fırsat olarak kullanın. Örneğin bir mimarsınız ve marketing alanına geçmek istiyorsunuz; sıfır deneyim yerine bir iki ilgili deneyiminizi koymak istiyorsunuz ama bunlar ilanla birebir uyumlu değil. Özet kısmını hem ATS'den geçmek için hem de "yanlışlıkla başvurmadığınızı" göstermek için kullanabilirsiniz. Bunu destekleyecek bir yetenek, sertifika vb. varsa çok daha iyi olur.

Ekstra olarak burası nasıl biri olduğunuzu ve tam ne aradığınızı anlatmak için tek fırsatınız. Yani deneyimlerinizi tekrar burada geçirmek yerine kişiliğinize, çalışmak istediğiniz ortama ya da ilgi duyduğunuz sektöre dair ufak bir şeyler yazabilirsiniz.

Genel olarak takip edilebilecek standart bir sıra:

1. Başlık ve İletişim Bilgileri
2. Özet (isteğe bağlı)
3. Eğitim/Tecrübe (sıralaması kariyerinizin yılına bağlı)
4. Projeler (isteğe bağlı)
5. Yetenekler
6. Diller ve Sertifikalar

Eğitim (Education) bölümü nasıl görünmeli

Eğitim bölümünde okulunuzun adı, bölümünüz, mezuniyet tarihiniz (veya beklenen mezuniyet tarihiniz) bulunmalı. GPA'nizi eklemek isteğe bağlı; yüksekse (genelde 3.0/4.0 üzeri kabul görüyor) eklemenizi öneririm, düşükse eklememek daha mantıklı.

• Zayıf örnek: Dokuz Eylül Üniversitesi'nde okudum, bilgisayar mühendisliği bölümünden mezun oldum.
• Standart format: Dokuz Eylül Üniversitesi, Bilgisayar Mühendisliği (Lisans) — 2020–2024

Yeni mezunsanız ya da tecrübeniz azsa, eğitim kısmının altına ilgili dersleri (relevant coursework), bitirme projenizi veya akademik başarılarınızı (bölüm birinciliği, burs vb.) kısaca ekleyebilirsiniz. Tecrübeniz arttıkça bu detayları kaldırıp sadece okul, bölüm ve tarihi bırakmanız yeterli olur.

Tecrübe açıklamaları nasıl yazılır

Açıklamaların nasıl olması gerektiğine dair çok uygun bir alıntıyla başlayalım:

"Mükemmellik, eklenecek bir şey olmadığında değil, çıkarılacak bir şey kalmadığında gerçekleşir." — Antoine de Saint-Exupéry

Açıklamalarımızı yazarken uzun uzadıya 2-3 satır yazmak yerine, "bunu nasıl kısaltırım"ı düşünmeliyiz. Ne yaptığınızı, kullandığınız araçları, varsa sayısal veriyi olabilecek en kısa şekilde yazmanız önemli. Birisi okuduğunda ne yaptığınızı hemen anlayabilmeli.

Bir deneyim maddesi genelde şu üç unsuru içermeli:

1. Ne yaptınız?
2. Hangi araç veya yöntemle yaptınız?
3. Mümkünse ne sonuç aldınız?

CV'niz İngilizce ise, action verb'lerle (eylem fiili) başlaması çok önemli. Yani "I took part in developing the web applications…" yerine "Developed web applications…" gibi, ne yaptığınızı ilk kelimeden belli eden bir yapı kullanın. Türkçede doğrudan fiillerle başlayabilirsiniz: "geliştirme sürecinde yer aldım" yerine "geliştirdim", "sorumluluğunu üstlendiğim bir konuydu" yerine "yönettim" gibi.

Sayısal verileri kullanabiliyorsanız mutlaka ekleyin:

• Bir otomasyon geliştirdim ve süreç %70 hızlandı.
• 4 kişilik bir ekip yönettim / 3 kişilik bir ekibin proje yöneticiliğini üstlendim.
• 15+ tasarım hazırladım.
• 20 kişilik fatura sürecinden sorumluydum.

Sayısal veriler CV'de en çok öne çıkan unsurlardan biridir. "Şunu yaptım, bunu yaptım" demek yerine, etki odaklı olduğunuzu gösterir. Her rol için sayısal veri kullanmanız mümkün olmayabilir; sadece ölçebildiğiniz yerlerde kullanın.

Sarkan kelimelerde yerden tasarruf edin: 1-2 kelime için bir alt satıra geçmek durumunda kalıyorsanız, cümleyi daha iyi kurmayı ya da alt satırdaki başka bir maddeyle birleştirmeyi deneyin. 1 kelime için harcanan 1 satır, CV'de ciddi bir yer kaplar.

Bir madde nasıl kurgulanır: STAR, XYZ ve CAR modelleri

İşe alım dünyasında kabul görmüş üç pratik çerçeve:

1. STAR (Situation, Task, Action, Result)

En yaygın mülakat ve CV çerçevesidir:

• Situation (Durum): Müşteri destek ekibinde yanıt süreleri SLA hedefinin (15 dk) üzerindeydi.
• Task (Görev): Yanıt sürelerini düşürmek ve ekibin iş yükünü hafifletmekle görevlendirildim.
• Action (Aksiyon): En sık sorulan 40 soru için dahili bilgi bankası ve şablon yanıt kütüphanesi kurdum.
• Result (Sonuç): Ortalama yanıt süresini 3 hafta içinde %35 azalttım.

CV'deki tek satırlık hâli:
Sık sorulan 40+ senaryo için dahili bilgi bankası kurup ekibe eğitim verdim; ortalama yanıt süresini %35 kısalttım.

2. XYZ Formülü (Google'ın önerdiği format)

Google işe alım ekiplerinin önerdiği formül: "[Z] yaparak, [Y] ile ölçülen [X] sonucunu elde ettim."

• X (Başarı / Sonuç): E-ticaret platformundaki sepet terk oranını düşürdüm,
• Y (Ölçüm / Metrik): Ödeme adımındaki dönüşüm oranını %2,1'den %3,4'e yükselterek,
• Z (Yapılan Eylem): Tek tıkla ödeme ve adres otomatik tamamlama modülünü entegre ederek.

CV'deki tek satırlık hâli:
Tek tıkla ödeme ve otomatik adres tamamlama entegrasyonuyla ödeme dönüşüm oranını %2,1'den %3,4'e çıkardım.

3. CAR (Challenge, Action, Result)

Operasyonel süreçler ve problem çözme odaklı deneyimler için ideal yalın çerçeve:

• Challenge (Zorluk): Envanter takibi elle yapıldığı için her ay onlarca hatalı sipariş ve stok farkı oluşuyordu.
• Action (Aksiyon): Barkod tarama destekli, formülleri otomatik çalışan bir Excel envanter takip paneli kurdum.
• Result (Sonuç): Aylık sipariş hazırlama süresini 2 gün kısalttım, stok sayım hatalarını sıfıra indirdim.

CV'deki tek satırlık hâli:
Barkod destekli otomatik envanter takip paneli kurarak stok sayım hatalarını sıfıra indirdim ve sipariş hazırlama süresini 2 gün kısalttım.

Özetle: İster STAR, ister Google'ın XYZ'si, ister CAR modelini kullanın; hepsi aynı çekirdeği hedefler: Ne yaptınız + Nasıl yaptınız + Etkisi ne oldu?

İyi ve Kötü Örnekler

Yazılım geliştirme örneği:

• Zayıf ifade: Şirkette web sitesi geliştirme işlerinde görev aldım. Ekip arkadaşlarımla birlikte çalıştım ve projeye katkı sağladım.
• Güçlü ifade: React ve Node.js kullanarak e-ticaret platformunun ödeme modülünü geliştirdim, sayfa yüklenme süresini %30 azalttım.

Aradaki fark: "görev aldım" yerine doğrudan "geliştirdim", hangi teknolojiyi kullandığınız net ve somut bir sonuç (%30).

Pazarlama (Marketing) örneği:

• Zayıf ifade: Sosyal medya hesaplarının yönetiminden sorumluydum ve kampanyalara destek verdim.
• Güçlü ifade: Instagram ve TikTok hesaplarını yönettim, aylık 5 içerik kampanyası planladım ve takipçi sayısını 6 ayda %40 artırdım.

Her deneyim başlığının altında genelde 2–4 madde yeterli olur.

Projeler (Projects) bölümü

Özellikle yeni mezunsanız ya da tecrübeniz kısıtlıysa, projeler bölümü CV'nizde en çok fark yaratabilecek kısımlardan biridir. Okulda yaptığınız bir bitirme projesi, kendi başınıza geliştirdiğiniz bir uygulama ya da bir hackathonda ortaya çıkardığınız bir iş, tecrübe eksikliğinizi büyük ölçüde kapatabilir.

Yazım mantığı tecrübe bölümüyle aynıdır: ne yaptığınız, hangi araçla yaptığınız, mümkünse sonucu. Mümkünse projenin linkini de eklemeyi unutmayın; okuyan kişi projenizi inceleme fırsatı bulursa bu sizin lehinize bir artı olur.

Kompakt, ne anlattığını bilen ve hedef odaklı bir CV

Her tecrübe değerlidir, ama bir tasarım rolüne başvururken markette çalıştığınız 2 aylık iş deneyimi CV'de sadece yer kaplar; hatta hedefe odaklılığı azalttığı için zararı bile olabilir. Hiçbir tecrübeniz yoksa belki kabul edilebilir, ama bir stajınız bile varsa, alakasız tecrübeyi kaldırmak daha doğru olabilir.

Burada tecrübe seviyeniz ve neyi eklediğiniz çok önemlidir. Kariyerinizin 15. yılında bir staj deneyimi artık pek etki yaratmaz. Ya da yazılım geliştirici rolüne başvururken elinizde 5 tane ilgili deneyim varsa, ekstra 6. sıraya eklediğiniz 2 aylık proje yöneticiliği rolü çok farklı bir etki yaratmaz. O rol için gerçekten önemli olan deneyimler, yetkinlikler, projeler ve sertifikalar CV'de durmalı, geri kalanı değil.

Aynı mantık Yetenekler (Skills) bölümü için de geçerli. 30 tane teknoloji, araç ya da kavram sıralamak etkileyici görünebilir ama genelde neyi gerçekten iyi bildiğinizin belirsizleşmesine yol açar. Gerçekten kullandığınız ve başvurduğunuz ilanla örtüşen yetenekleri listeleyin. Bir teknolojiyi CV'de yazıp mülakatta o konuda hiç konuşamamak, hiç yazmamaktan çok daha kötü bir izlenim bırakır.

1 sayfa mı, 2 sayfa mı?

Birçok İK ve işe alım uzmanının genel görüşü 1 sayfada toplanıyor, ancak dolu dolu hazırlanmış 2 sayfalık bir CV'ye de kötü bakılmıyor. 1 sayfalık CV'nin en büyük avantajı, 2 sayfada görüneceğinden çok daha dolu ve derli toplu durabilmesidir.

Kariyerinizin hangi yılında olursanız olun, 2 sayfayı geçen bir CV kötü bir pratiktir. Anlatmak istediklerinizi sadeleştirebiliyor olmanız gerekir; 2 sayfayı geçmemeye özen gösterin.

Diller (Languages) bölümü

Özellikle Türkiye'de birçok ilan için yabancı dil bilgisi önemli bir kriter. Dil seviyenizi belirtirken CEFR seviyelerini (A1, A2, B1, B2, C1, C2) veya genel kabul görmüş standart ifadeleri kullanın:

• İngilizce (C1 / Full Professional Proficiency)
• Almanca (A2 / Elementary)

"İyi derecede İngilizce" gibi belirsiz ifadeler yerine ölçülebilir bir seviye belirtmek çok daha nettir.

Sertifikalar ve kurslar

Aldığınız bir sertifika veya tamamladığınız bir kurs, başvurduğunuz rolle doğrudan ilgiliyse CV'de yer alabilir. Bunun için ayrı bir "Sertifikalar" bölümü açabilirsiniz.

Alakasız onlarca sertifikayı sıralamak yerine, başvurduğunuz role gerçekten katkı sağlayacak birkaç tanesini seçin. Sertifikanın adını, veren kurumu ve varsa tarihini eklemeniz yeterlidir.

Fotoğraf konusu

Fotoğraf ekleyip eklememek konusunda ülke, sektör, rol ve İK dahil olmak üzere ortak bir fikir yok. Araştırmalar bile cinsiyete, sektöre ve şirkete göre durumun değiştiğini gösteriyor.

2024'te Journal of Economic Behavior & Organization'da yayımlanan İspanya çalışmasında 3.155 gerçek iş ilanına, 12 farklı meslek grubunda sahte CV'ler gönderilmiş ve fotoğraftaki fiziksel görünümün işe alımı doğrudan etkilediği görülmüştür:

• Erkeklerde kilolu profillerin normal profillere göre genel dönüş oranı %26 azalmış; kadın ağırlıklı mesleklerde bu oran %46'ya kadar düşmüştür.
• Kadınlardaysa kilolu profiller kadın ağırlıklı mesleklerde %50 daha fazla dönüş almış; erkek egemen mesleklerde ise fazla kilonun %29 daha az dönüşe sebep olduğu saptanmıştır.

Anlayacağınız üzere durum çok karmaşık ve fotoğraf ekleyince kontrol edemediğimiz öznel faktörleri dahil etmiş oluyoruz. Özellikle zorunlu tutulmayan rollerde eklememek genellikle daha güvenli bir tercihtir. Fotoğraf eklerseniz, tek, net ve sade bir vesikalık/portre olmasına dikkat edin.

Yazım ve dil bilgisi hataları

Basit bir nokta ama gözden kaçırılmaması gereken bir detay: yazım ve dil bilgisi hataları, CV'nin elenme sebeplerinden biridir. Bir cümlede yazım hatası gören İK, geri kalan CV'yi de dikkatsizce hazırlanmış olarak değerlendirebilir. Göndermeden önce CV'nizi birkaç kez okuyun ve mümkünse bir başkasına da inceletin.

Dosya adı

CV'nizi gönderirken dosya adına dikkat edin. cv_son_v3_gercek_bu.pdf gibi bir dosya adı dağınıklık hissi bırakır. Basitçe AdSoyad_CV.pdf formatında bir isimlendirme hem İK'nın dosyanızı masaüstünde kolayca bulmasını sağlar hem de profesyonel durur.

Örnek CV şablonları (Türkçe ve İngilizce)

Yukarıda anlattığımız ilkeleri somutlaştırmak adına hazırladığımız Türkçe ve İngilizce iki örnek CV'yi aşağıda paylaşıyorum.

Bu örnekler "tek doğru veya kusursuz" olma iddiası taşımıyor; her sektörün, rolün ve deneyim seviyesinin kendine özel beklentileri vardır. Yine de ATS okunabilirliği, ters kronolojik yapı, eylem odaklı madde dili ve sayfa yerleşimi açısından iyi birer referans noktası sunuyor.

Türkçe Örnek CV

İngilizce Örnek CV

Umarım bu yazı CV'nizi hazırlarken işinize yarar. Bir sonraki yazıda mülakat sürecine dair gözlemlerimi paylaşacağım.